Rzepak ozimy w Polsce uprawia się głównie w odmianach mieszańcowych (F1), które dają plony o 10-15% wyższe niż odmiany populacyjne. Na Liście Odmian Zalecanych COBORU 2025 dominuje 34 spośród 39 polecanych hybryd. Przy wyborze odmiany kluczowe są takie cechy jak zimotrwałość (minimum 7 punktów w skali COBORU), odporność na suchą zgniliznę kapustnych oraz na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV). Ponadto ważna jest stabilność plonowania potwierdzona w badaniach PDO. Odmiany populacyjne lepiej sprawdzają się na glebach słabszych i przy mniejszym budżecie na materiał siewny. Stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego, zaprawionego fungicydowo i insektycydowo (na przykład Lumiposa 625 FS lub Buteo Start), gwarantuje równomierne wschody oraz skuteczną ochronę przed szkodnikami jesiennymi.
Czym różni się rzepak populacyjny od mieszańcowego?
Rzepak populacyjny, zwany również liniowym, oraz mieszańcowy to dwie odmienne grupy, które pełnią różne funkcje w uprawie. Populacyjne odmiany powstają poprzez wielokrotne samozapylenie, co stabilizuje ich genom i pozwala na wykorzystanie własnego materiału siewnego w kolejnych sezonach bez utraty cech odmiany.
Natomiast odmiany mieszańcowe, tzw. F1, tworzone są przez skrzyżowanie dwóch odmiennych linii rodzicielskich. Dzięki efektowi heterozji osiągają zwykle plon o 10-15% wyższy od populacyjnych, a ich siewki cechuje większa żywotność i wigor.
Najistotniejszą różnicą jest jednak cena nasion. Materiał siewny mieszańców bywa nawet dwukrotnie lub trzykrotnie droższy niż populacyjny. Co więcej, nasiona zebrane z roślin F1 (czyli F2) tracą jednolitość i przestają wykazywać pozytywny efekt heterozji, przez co nie nadają się do dalszego siewu.
Na Liście Odmian Zalecanych COBORU na rok 2025 aż 34 na 39 odmian rzepaku ozimego to właśnie mieszańce, a tylko 5 to populacyjne. Ta przewaga jasno pokazuje, jak bardzo dominują hybrydy w nowoczesnej hodowli tego gatunku.
Kiedy zdecydować się na odmiany mieszańcowe rzepaku?
Odmiany mieszańcowe rzepaku ozimego warto wybierać przede wszystkim wtedy, gdy dysponujesz żyznymi lub średnio żyznymi glebami, które umożliwiają pełne wykorzystanie ich potencjału plonowania. Hybrydy w badaniach COBORU osiągają plon na poziomie 105-112% wzorca. Jednak wyższa cena nasion staje się ekonomicznie opłacalna dopiero przy prowadzeniu dobrej agrotechniki i stosowaniu nawożenia azotowego w ilości 180-200 kg N/ha.
Mocną stroną mieszańców jest także szybki jesienny wigor, co bywa kluczowe zwłaszcza wtedy, gdy po siewie brakuje ciepła lub gdy termin siewu jest przesunięty. Dodatkowo, tego typu odmiany lepiej znoszą suszę dzięki rozwiniętemu, głębokiemu systemowi korzeniowemu.
Najczęściej rekomendowane mieszańce na LOZ 2025 to między innymi:
- Dk excited (polecany w 14 województwach),
- Kws lauros (13 województw),
- Artemis (12 województw),
- Lg aviron (również 12 województw).
Kiedy lepiej sprawdzi się rzepak populacyjny?
Rzepak populacyjny to lepsza opcja na mniej żyznych terenach, zwłaszcza na glebach klasy IVb-V. W takich warunkach intensywna uprawa mieszańców zwykle nie gwarantuje satysfakcjonujących zysków, głównie ze względu na wyższe koszty materiału siewnego. Odmiany populacyjne wyróżniają się znacznie niższą ceną, a jednocześnie zapewniają stabilne plony nawet przy ograniczonych nakładach, co jest szczególnie ważne w trudnych warunkach glebowo-ekonomicznych.
Takie odmiany zyskują na znaczeniu zwłaszcza w gospodarstwach, które prowadzą własną reprodukcję nasion, choć wymaga to konsekwentnego przestrzegania zasad hodowli zachowawczej. Rzepak populacyjny warto wybierać na polach o różnorodnym pH lub w słabszych kompleksach glebowych, gdzie mieszańce zwykle nie wykazują wyraźnej przewagi.
W zestawieniu LOZ 2025 w grupie odmian populacyjnych najczęściej rekomendowane są Bachhus i Derrick, znalazły uznanie w 13 województwach. Z kolei Stanley wyróżnia się szczególnie wysoką odpornością na mrozy oraz równomiernością dojrzewania.
| Temat | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Rzepak populacyjny vs mieszańcowy | Populacyjny powstaje przez samozapylenie, tańszy, nadaje się do dalszego siewu; mieszańcowy (F1) powstaje ze skrzyżowania linii, ma 10-15% wyższy plon, droższy, nasiona F2 tracą efekt heterozji. |
| Zalecenia dla odmian mieszańcowych | Warto na żyznych/średnio żyznych glebach, wysoka efektywność przy nawożeniu N 180-200 kg/ha, ma szybki wigor jesienny i lepszą odporność na suszę. |
| Zalecenia dla odmian populacyjnych | Lepsze na mniej żyznych glebach klasy IVb-V, tańsze, zapewniają stabilne plony, nadają się do własnej reprodukcji nasion. |
| Cechy odmian wpływające na uprawę i plon | Zimotrwałość (min. 7 pkt według COBORU), zdrowotność (odporność na Phoma, TuYV, kiłę kapusty), stabilność plonowania oraz odporność na pękanie łuszczyn. |
| Stabilność plonowania | Mieszańce jak DK Excited, KWS Lauros, LG Aviron, Artemis; odmiana Amoroso osiąga 110% wzorca, ważna w zmiennych warunkach pogodowych. |
| Zimotrwałość odmian | Najwyższa u LG Arnold, Amoroso, RGT Ceos F1; w populacyjnych, Stanley, odporny na mrozy i równomierny. |
| Odmiany na opóźniony siew | Mieszańce z silnym wigorem jesiennym (8-10 liści), np. DK EXAGRIS, zalecane zwiększenie gęstości siewu przy późnym siewie. |
| Rzepak jary jako alternatywa | Wskazany po wymarznięciach ozimych; średni plon ~2,5 t/ha; odmiany zalecane: Laur (populacyjna), Invigor 305 PS, Lakritz, Crazy CL, Lumen (mieszańcowe). |
| Odmiany na słabe gleby | LID Maestro, LID Sandro, LID Bento, LID Amoroso, silny system korzeniowy i wigor, zdolność do wykorzystania wody z głębszych warstw. |
| Odporność na choroby | Odporne na kiłę: Crocant, Cromat, LG Anarion, LG Scorpion, Richmond; LG Scorpion ma najwyższy plon w grupie; pełna ochrona TuYV: BERNSTEIN F1, LID HELLO, JUREK F1. |
| Kiłoodporność i sucha zgnilizna | Kiłoodporne odmiany jak powyżej; na suchą zgniliznę gen RlmS (szersza odporność) mają LG Armada i LG Ambassador. |
| Odporność na pękanie łuszczyn | Odporne: LG Constructor CL, DK Immortal CL, Beatrix CL, Bernstein F1, Invigor 2050; Bernstein F1 wydłuża czas zbioru o 7-9 dni. |
| Technologia Clearfield (CL) | Odmiany odporne na herbicyd Clerkavo Flex: DK Immortal CL, LG Constructor CL, Beatrix CL, Himalaya CL F1 (nowość 2025), Miraculix CL (odporna na choroby grzybowe i wirusowe). |
| Gęstość siewu | Mieszańce: 2,5-3,5 kg/ha (40-50 nasion/m²); populacyjne: 3,5-4,5 kg/ha (50-60 nasion/m²); przy opóźnionym siewie zwiększać o 10-15%; nie przekraczać 70 roślin/m². |
| Lista odmian zalecanych COBORU | Wybór odmian z listy gwarantuje stabilne plony i zdrowotność; LOZ opiera się na PDO i jest aktualizowana co roku; w 2025 dla ozimego 39 odmian (34 mieszańce, 5 populacyjnych). |
| Kwalifikowany materiał siewny | Certyfikowany, o czystości odmianowej i min. 85% zdolności kiełkowania; zaprawiany fungicydowo i insektycydowo, zapewnia równomierną ochronę i lepszy start roślin. |
| Zaprawy fungicydowe i insektycydowe | Fungicydy chronią przed zgorzelą i Phoma: tiuram, iprodion, metalaksyl-M; insektycydy od 2022/23: Lumiposa 625 FS (cyjanotraniliprol), Buteo Start (flupyradifuron), zastąpiły neonikotynoidy. |
Jakie cechy odmiany rzepaku warunkują bezpieczną uprawę i wysoki plon?
Przy wyborze odmiany rzepaku ozimego warto zwrócić uwagę na trzy istotne cechy: zimotrwałość, zdrowotność oraz stabilność plonowania. Zimotrwałość odpowiada za bezpieczne przezimowanie roślin. Odmiany oceniane przez COBORU w skali od 1 do 9 powinny osiągać co najmniej 7 punktów, co pozwala ograniczyć ryzyko przemarznięcia podczas surowych polskich zim.
Zdrowotność to odporność na kluczowe choroby, takie jak:
- Sucha zgnilizna kapustnych (Phoma lingam),
- Wirus żółtaczki rzepy (TuYV),
- Kiła kapusty.
Infekcje te mogą prowadzić do znacznych strat, nawet sięgających kilkudziesięciu procent plonu. Stabilność plonowania oznacza zdolność utrzymania wysokich wyników bez względu na zmieniające się warunki pogodowe. Dobra odmiana nie powinna znacząco tracić plonu ani w okresach suszy, ani po surowych zimach.
Dodatkowo, ważnym elementem zwiększającym bezpieczeństwo upraw jest odporność na pękanie łuszczyn. Dzięki temu straty podczas opóźnionego zbioru lub po gwałtownych nawałnicach z silnym wiatrem są ograniczone.
Jakie odmiany rzepaku ozimego zapewniają stabilność plonowania?
Stabilne plonowanie rzepaku ozimego zapewniają przede wszystkim te odmiany, które przez co najmniej trzy sezony w badaniach PDO (Porejestrowe Doświadczalnictwo Odmianowe) przekraczały 100% wzorca. Wśród nich na LOZ 2025 wyróżniają się mieszańce takie jak DK Excited, KWS Lauros, LG Aviron oraz Artemis.
Co ważne, każda z tych odmian jest rekomendowana w ponad 12 województwach, co świadczy o ich wszechstronnej zdolności przystosowawczej do różnych warunków glebowych i klimatycznych. Z kolei odmiana AMOROSO osiągnęła w badaniach COBORU plon na poziomie 110% wzorca, będąc jednocześnie dobrze rozwinięta zarówno jesienią, jak i wiosną. Szczególnie cenne jest to tam, gdzie zimy bywają nieprzewidywalne, a wiosenne susze zdarzają się często, w takich rejonach stabilność plonowania nabiera wyjątkowego znaczenia. Tymczasem odmiany o ograniczonej zdolności adaptacyjnej przejawiają znaczne wahania wyników w poszczególnych latach.
Które odmiany rzepaku wykazują najwyższą zimotrwałość?
Najwyższą zimotrwałością wśród rekomendowanych na sezon 2025/2026 odmian mogą pochwalić się LG Arnold, Amoroso oraz RGT Ceos F1. LG Arnold wykazuje potwierdzoną odporność na mróz w różnych częściach Polski, Amoroso wyróżnia się nie tylko znaczną mrozoodpornością, ale również szybkim wiosennym rozwojem po przezimowaniu.
RGT Ceos F1, który w badaniach COBORU osiąga plony przekraczające 108% wzorca, jest liderem na rynku francuskim w 2024 roku, a także utrzymuje się w ścisłej czołówce na rynkach niemieckim, duńskim i szwedzkim. W kategorii odmian populacyjnych na szczególną uwagę zasługuje Stanley, znany z wyjątkowo wysokiej zimotrwałości i rekomendowany zwłaszcza na pola wystawione na surowe warunki zimowe.
Zimotrwałość ma kluczowe znaczenie w polskich realiach klimatycznych. Główną przyczyną strat w uprawach rzepaku ozimego podczas zimy jest mróz, szczególnie gdy brak jest ochronnej warstwy śniegu.
Jaka odmiana rzepaku jest odpowiednia na opóźniony termin siewu?
Przy późniejszym wysiewie rzepaku ozimego, po 20 sierpnia w rejonie centralnej Polski lub po 10 września na południu kraju, najlepiej sprawdzają się hybrydowe odmiany wyróżniające się silnym wigorem jesiennym. Takie rośliny szybko rozwijają 8-10 liści, co jest niezbędne przed wejściem w stan zimowego spoczynku.
Odmiany mieszańcowe rosną szybciej niż populacyjne, co stanowi ich główną zaletę przy opóźnieniach w siewie. Z każdego dnia zwłoki plon może się zmniejszyć o około 50-60 kg z hektara, a tydzień opóźnienia to nawet 300-400 kg niższa wydajność.
W przypadku późniejszego wysiewu warto także zwiększyć gęstość siewu. Mniejsza ilość czasu na rozwinięcie rozgałęzień bocznych przed zimą oznacza, że większa liczba roślin pomaga zrekompensować ten niedobór. DK EXAGRIS, znaną z dobrej zimotrwałości oraz dynamicznego startu. Dobrze jest również sięgnąć po nowoczesne hybrydy o wczesnym, jesiennym etapie rozwoju.
Jakie odmiany rzepaku jarego stanowią alternatywę dla zasiewów ozimych?
Rzepak jary stanowi ciekawą alternatywę dla formy ozimej, zwłaszcza po sezonach z silnymi wymarznięciami, gdy rzepak ozimy nie przetrwał i nie nadaje się do dalszego wzrostu na wiosnę. Średnie plony rzepaku jarego sięgają około 2,5 tony z hektara, podczas gdy nowoczesne odmiany mieszańcowe ozime osiągają nawet 4-5 ton na hektar. W efekcie, uprawa tego typu rzepaku jest zazwyczaj mniej opłacalna, chyba że pojawią się szczególne okoliczności wymagające szybkiego działania.
Na Liście Odmian Zalecanych rzepaku jarego na rok 2026 zostało uwzględnionych pięć odmian. To Laur, jedna odmiana populacyjna, oraz cztery mieszańcowe: Invigor 305 PS, Lakritz, Crazy CL oraz Lumen. Ta różnorodność pozwala dostosować wybór odmiany do konkretnych potrzeb i warunków uprawy.
Siew rzepaku jarego najlepiej przeprowadzić jak najwcześniej, optymalnie na początku kwietnia. Zalecana ilość nasion wynosi około 3,5 kg na hektar, a nasiona powinny być wysiewane na głębokość od 1,5 do 2 cm. Po stosowaniu herbicydów jesienią w uprawie rzepaku ozimego, wysiew rzepaku jarego jest najbezpieczniejszą opcją, gdyż minimalizuje ryzyko fitotoksyczności, chroniąc kolejne rośliny przed szkodliwym działaniem chemikaliów.
Jakie odmiany rzepaku sprawdzają się na słabych glebach?
Na glebach o niskiej jakości, zaliczanych do klas IVb i V, warto wybierać odmiany rzepaku z mocnym systemem korzeniowym oraz silnym wigorze zarówno jesienią, jak i wiosną. Dzięki temu rośliny mogą lepiej wykorzystać wodę i składniki mineralne zgromadzone w głębszych warstwach podłoża. W takich warunkach doskonale sprawdzają się odmiany takie jak LID Maestro, LID Sandro, LID Bento oraz LID Amoroso. Charakteryzują się one wszechstronnością i dobrymi plonami na różnych typach gleb.
Na glebach mozaikowatych rekomenduje się wybór odmian mieszańcowych o wcześniejszym rozwoju. Z kolei eksperci podkreślają, że odmiany populacyjne, na przykład Stanley, również dobrze radzą sobie na glebach klasy IV-V, nie tracąc przy tym na plonach.
Najważniejsze cechy odmian przeznaczonych na słabe stanowiska to:
- Dynamiczny wzrost jesienią i wiosną,
- Głęboko rozwinięty system korzeniowy,
- Zdolność do przetrwania chwilowego niedoboru wilgoci,
- Utrzymanie stabilnych plonów na przestrzeni różnych sezonów.
Które nasiona rzepaku posiadają najwyższą odporność na choroby?
Największą, wielowymiarową odpornością na choroby wyróżniają się odmiany rzepaku, które jednocześnie posiadają geny chroniące przed phomą (RlmS lub Rlm7), wykazują odporność na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV) oraz tolerancję na kiłę kapusty.
Na liście LOZ 2025 znajdziemy pięć odmian odpornych na kiłę:
- Crocant,
- Cromat,
- Lg anarion,
- Lg scorpion,
- Richmond.
Szczególnie interesująca jest odmiana LG Scorpion, która oprócz odporności na kiłę, charakteryzuje się najwyższym plonem w swojej grupie, co potwierdzają badania COBORU. To czyni ją atrakcyjnym wyborem z punktu widzenia opłacalności uprawy.
Pełny zestaw odporności, obejmujący gen TuYV, oferuje odmiana BERNSTEIN F1. Warto również zwrócić uwagę na mieszańce takie jak LID HELLO i JUREK F1, które także wykazują odporność na wirusa żółtaczki rzepy.
W Krajowym Rejestrze znajduje się aż 38 odmian rzepaku potwierdzonych jako odporne na TuYV, co daje rolnikom szerokie możliwości wyboru odpowiednich nasion. Genetyczna odporność odmian to najtańsza i najbardziej trwała forma ochrony upraw, pozwalająca znacznie ograniczyć stosowanie fungicydów i insektycydów, a tym samym obniżyć koszty związane z ochroną roślin.
Jakie odmiany oferują gen odporności na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV)?
Problem wynika z nierównomiernej pracy układu hamulcowego, co prowadzi do nadmiernego hamowania jednego z kół. Taka sytuacja utrudnia kontrolę nad pojazdem i stwarza ryzyko niebezpiecznych zdarzeń na drodze.
Przyczyny tego stanu mogą być różne. Na przykład, zużyte lub uszkodzone części układu hamulcowego często powodują różnice w sile hamowania. Dodatkowo, problem może wynikać z nieprawidłowej regulacji lub awarii systemu ABS.
W konsekwencji samochód może ściągać na jedną stronę podczas hamowania, co wymaga szybkiej diagnozy i naprawy. Warto w tym celu skontrolować:
- Stan tarcz,
- Klocków hamulcowych,
- Szczelność przewodów.
Nie zapominajmy również o regularnych przeglądach technicznych pojazdu, które pomagają zapobiegać poważnym usterkom i zwiększają bezpieczeństwo podczas jazdy.
Które odmiany są kiłoodporne i chronią przed takimi chorobami jak sucha zgnilizna kapustnych?
Kiłoodporne odmiany rzepaku ozimego to najskuteczniejszy sposób na minimalizowanie strat spowodowanych przez Plasmodiophora brassicae. Ten patogen glebowy jest niewrażliwy na fungicydy, a w przypadku silnego skażenia gleby może całkowicie zniszczyć plon na danym polu.
Na liście odmian LOZ 2025 znajduje się pięć kiłoodpornych propozycji:
- Crocant,
- Cromat,
- LG Anarion,
- LG Scorpion,
- Richmond.
Wszystkie są rekomendowane przez COBORU jako najbardziej efektywne rozwiązanie w ochronie roślin na terenach zagrożonych wystąpieniem choroby. Spośród nich LG Scorpion wyróżnia się najwyższym plonem, co potwierdziły badania COBORU. Ta odmiana łączy odporność na kiłę z wysokim potencjałem plonotwórczym, co czyni ją atrakcyjnym wyborem dla producentów.
Sucha zgnilizna kapustnych, wywoływana przez Leptosphaeria maculans, atakuje przede wszystkim podstawę łodygi oraz korzeń palowy, prowadząc do zamierania roślin na polach jeszcze przed zbiorem. Najlepszą ochronę przed tym patogenem zapewniają odmiany z genem RlmS, który gwarantuje szerszy zakres odporności niż alternatywny gen Rlm7.
Przykładem takich odmian są:
- LG Armada,
- LG Ambassador.
Obie pozycje od Limagrain znajdują się na liście LOZ i stanowią skuteczną barierę dla suchej zgnilizny kapustnych.
Jakie odmiany rzepaku minimalizują ryzyko pękania łuszczyn?
Pękanie łuszczyn rzepaku to efekt gwałtownych wahań wilgotności. Podczas deszczu łuszczyny namiękają i pęcznieją, by potem podczas suszy i upałów się kurczyć. Takie zmiany prowadzą do ich otwierania się i wypadających nasion.
Szacuje się, że przez pękanie można stracić od 5 do 10% plonu. Jeśli zbiór jest opóźniony lub po gwałtownych burzach straty mogą być jeszcze większe.
Na sezon 2025/2026 rekomenduje się odmiany o zwiększonej odporności na ten problem, wśród nich:
- lg constructor cl, charakteryzuje się wybitną odpornością,
- dk immortal cl, cechuje się podwyższoną odpornością oraz dobrą zdrowotnością,
- beatrix cl, posiada bardzo wysoką odporność na pękanie,
- bernstein f1 oraz invigor 2050.
Warto podkreślić, że bernstein f1 wydłuża optymalny czas zbioru nawet o 7-9 dni, co ułatwia organizację kampanii żniwnej zwłaszcza w dużych gospodarstwach rzepaku. Dobór odmiany odpornej na pękanie łuszczyn jest szczególnie istotny w regionach, gdzie podczas dojrzewania (czerwiec-lipiec) pogoda bywa kapryśna. Tego typu odmiany świetnie sprawdzają się także przy technologii późnego zbioru łączonego.
Które odmiany rzepaku nadają się do technologii Clearfield?
Technologia Clearfield (CL) opiera się na uprawie rzepaku, który naturalnie wykazuje odporność na herbicyd Cleravo Flex, zawierający imazamoks. Ten preparat skutecznie eliminuje chwasty kapustne, w tym samosiewy rzepaku, a także uporczywe dwuliścienne gatunki chwastów. Odmiany CL osiągnęły tę cechę dzięki tradycyjnej hodowli, co oznacza, że nie są produktami GMO.
Na polskim rynku dostępne są odmiany rzepaku ozimego w technologii Clearfield, takie jak:
- DK IMMORTAL CL, wyróżnia się wysoką zdrowotnością i zwiększoną odpornością na pękanie łuszczyn,
- LG Constructor CL, znana z wyjątkowej odporności na pękanie,
- Beatrix CL, charakteryzuje się bardzo wysoką odpornością na pękanie łuszczyn,
- HIMALAYA CL F1, nowość wprowadzona w 2025 roku.
Z kolei odmiana MIRACULIX CL oferuje podwójną ochronę, jest odporna nie tylko na choroby grzybowe, lecz także wirusowe. To jedna z najlepiej plonujących odmian w systemie Clearfield. Technologia CL sprawdza się szczególnie na polach mocno porośniętych samosiewami rzepaku lub gdzie problemem jest rzodkiew świrzephy. Dzięki temu rolnicy mają pewność skutecznej ochrony przed trudnymi chwastami oraz uzyskania zdrowych i obfitych plonów.
Jak dobrać gęstość siewu do specyfiki wybranej odmiany rzepaku?
Gęstość siewu rzepaku ozimego powinna odpowiadać odmianie, terminowi wysiewu oraz specyfice gleby. Odmiany mieszańcowe najczęściej wysiewa się w ilości 2,5-3,5 kg/ha (około 40-50 nasion/m²), gdyż charakteryzują się silnym wigorem i potrafią dobrze się rozgałęziać nawet przy niższej obsadzie.
Z kolei odmiany populacyjne wymagają gęstszego siewu, od 3,5 do 4,5 kg/ha (50-60 nasion/m²), ponieważ ich krzewy rosną słabiej i trudniej uzupełniają ubytki w obsadzie. Jeśli termin siewu przypada na późniejszy okres, oba rodzaje odmian powinny być wysiewane w większym zagęszczeniu. Wynika to z krótszego czasu na rozwinięcie bocznych rozgałęzień przed nadejściem zimy.
W przypadku słabszych lub mozaikowatych gleb warto zwiększyć normę siewu nawet o 10-15% w stosunku do standardowego poziomu.Nadmierne zagęszczenie prowadzi do wyższych kosztów, większego ryzyka wylegania oraz nasilenia chorób przy podstawie łodygi. Dlatego zaleca się, by przed zimą nie przekraczać liczby 70 roślin na metr kwadratowy.
Jakie znaczenie przy wyborze nasion mają listy zalecanych odmian COBORU?
Lista odmian zalecanych (LOZ) COBORU to zestaw odmian roślin rekomendowanych do uprawy w określonych województwach. Tworzy ją Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych, bazując na co najmniej dwuletnich wynikach badań PDO (Porejestrowe Doświadczalnictwo Odmianowe).
Do LOZ trafiają wyłącznie te odmiany, które wykazały się wysokimi, stabilnymi plonami w danym regionie, a jednocześnie spełniają ustalone normy zdrowotne oraz jakościowe. W zestawieniu na 2025 rok dla rzepaku ozimego znalazło się 39 odmian, w tym 34 mieszańcowe i 5 populacyjnych. Na przykład w województwie świętokrzyskim na rok 2026 COBORU opublikowało zaktualizowane rekomendacje, uwzględniające najświeższe wyniki badań.
Korzyści dla rolnika korzystającego z list LOZ:
- Gwarancja, że wybrana odmiana była oceniana w warunkach zbliżonych do lokalnych,
- Testy przeprowadzane przez niezależną instytucję, a nie tylko przez producenta,
- Możliwość przeglądania zestawień uwzględniających specyfikę województwa i gatunku roślin.
Listy są corocznie aktualizowane i bezpłatnie dostępne w formacie PDF
Dlaczego warto inwestować w kwalifikowany materiał siewny?
Kwalifikowany materiał siewny to nasiona określonej odmiany, które są rozmnażane pod stałym nadzorem inspekcji nasiennej i posiadają certyfikaty potwierdzające czystość odmianową, zdolność kiełkowania (minimum 85% dla rzepaku) oraz zdrowotność. Wybierając kwalifikat, rolnik ma pewność, że sieje odmianę o deklarowanych cechach, a nie zdegradowany materiał własnego rozmnożenia.
Kwalifikowane nasiona rzepaku są zaprawione zarówno fungicydowo, jak i insektycydowo. Profesjonalne zaprawy przemysłowe aplikowane są precyzyjnie na każde ziarno, co gwarantuje równomierną ochronę, niemożliwą do uzyskania w warunkach gospodarstwa.
Obecnie w ofercie znajdują się zaprawy insektycydowe takie jak Lumiposa 625 FSButeo Start (z flupyradifuronem, chroniący przed tymi samymi szkodnikami).
Inwestując w kwalifikowany materiał siewny, rolnik zyskuje:
- Wyższe i bardziej wyrównane wschody,
- Lepszy start roślin,
- Mniejsze straty powodowane przez choroby grzybowe i szkodniki występujące jesienią.
W jakiej zaprawie fungicydowej i insektycydowej szukać nasion rzepaku?
Nasiona rzepaku kwalifikowanego dostępne na rynku są fabrycznie zaprawiane na dwa różne sposoby: fungicydowo i insektycydowo.
Standardowa zaprawa fungicydowa zabezpiecza siewki przed zgorzelą sową, wywoływaną przez grzyby z rodzajów Rhizoctonia solani i Pythium spp., a także chroni młode rośliny przed fazami rozwoju Phoma lingam. W składzie takich zapraw często znajdziemy substancje aktywne, takie jak:
- Tiuram,
- Iprodion,
- Metalaksyl-M.
Od sezonu 2022/2023 w ochronie insektycydowej dostępne są już tylko dwa środki: Lumiposa 625 FS oraz Buteo Start. Lumiposa 625 FS zawiera cyjanotraniliprol, a Buteo Start, flupyradifuron. Ich wprowadzenie zastąpiło dotychczas stosowane zaprawy neonikotynoidowe, które wycofano z powodu zagrożenia dla pszczół.
Lumiposa 625 FS gwarantuje ochronę młodych siewek przed szkodnikami takimi jak śmietka kapuściana, gnatarz rzepakowiec czy pchełki przez kilka tygodni po wschodzie roślin. Kupując nasiona kwalifikowane, warto dokładnie sprawdzić etykietę zaprawy i wybierać produkty zawierające zarówno składnik fungicydowy, jak i insektycydowy. Taki pakiet skuteczniej chroni rośliny w najważniejszym okresie wschodów, minimalizując potencjalne straty.