Leszczyna posadzona jako szczepiona sadzonka zaczyna owocować po 3-4 latach, jednak pełne plony pojawiają się dopiero między 6 a 10 rokiem od posadzenia. Siewka wyhodowana z orzecha czeka na pierwsze owoce dłużej, zwykle 6-8 lat, i nie gwarantuje zachowania cech odmianowych. Młody krzew daje rocznie 0,5-2 kg orzechów, podczas gdy dojrzały plonuje średnio 5-7 kg, a pojedyncze stare drzewa mogą wydać nawet ponad 100 kg. Leszczyna jest wiatropylna i w większości obcopylna, dlatego do obfitego plonu potrzebuje w pobliżu innej odmiany, na przykład Barcelońskiej, pełniącej rolę zapylacza. Orzechy zbiera się przede wszystkim we wrześniu, choć termin ten zależy od odmiany i regionu uprawy.
Po ilu latach leszczyna zwykle zaczyna owocować?
Leszczyna, posadzona jako szczepiona sadzonka lub rozmnażana wegetatywnie, zwykle zaczyna owocować po 3-4 latach, choć początkowe plony bywają skromne i nieregularne. Dopiero po 6-10 latach krzew osiąga pełną dojrzałość, z dobrze uformowaną koroną i mocnym systemem korzeniowym, co przekłada się na stałe i obfite plonowanie.
Warto zaznaczyć, że zbiór z roku na rok stopniowo się zwiększa, nie pojawiając się nagle. Inaczej jest w przypadku leszczyny wyhodowanej z nasion, czyli siewki, jej owoce pojawiają się znacznie później, o czym przeczytasz w następnej części tekstu.
Na tempo wejścia w owocowanie wpływ mają także:
- Odmiana,
- Właściwości gleby,
- Ilość światła,
- Obecność zapylaczy w pobliżu.
Ponieważ krzew może owocować przez dziesięciolecia, pierwsze lata to jedynie wstęp do jego długiego i owocnego okresu produkcyjnego.
Po jakim czasie owocuje leszczyna posadzona z orzecha?
Leszczyna wyhodowana z orzecha, czyli tzw. siewka, zazwyczaj zaczyna owocować dopiero po 6-8 latach. To znacznie później niż w przypadku sadzonek szczepionych lub rozmnażanych wegetatywnie. Aby roślina regularnie i obficie plonowała, często trzeba poczekać nawet do ósmego lub dziesiątego roku uprawy.
Opóźnienie to wynika z faktu, że siewka przechodzi cały cykl juwenilny, zanim dojrzeje do etapu owocowania. Proces ten trwa dłużej niż u roślin powstałych z już owocującego materiału wegetatywnego. Co więcej, orzech z nasiona nie zawsze zachowuje cechy odmiany matecznej, może dawać owoce mniejsze, mniej liczne lub gorzej wypełnione. Dlatego w uprawach towarowych oraz ogrodach przydomowych częściej wybiera się sadzonki szczepione, które pochodzą ze sprawdzonych odmian. Siewka sprawdzi się przede wszystkim tam, gdzie ważniejszy jest niższy koszt i prostsza metoda rozmnażania, niż pełna przewidywalność plonów.
Kiedy pojawiają się pełniejsze plony leszczyny?
Zdecydowanie bogatsze i bardziej obfite plony leszczyny pojawiają się przeważnie między 6 a 10 rokiem od posadzenia. Oznacza to, że ich uzyskanie następuje zazwyczaj od 2 do 7 lat później niż te pierwsze, jeszcze niewielkie owoce. Młode rośliny w wieku 3-4 lat zwykle plonują od 0,5 do 2 kg orzechów, podczas gdy dojrzały krzew tej samej odmiany może wyprodukować nawet 5-7 kg, czyli o 3 do 6,5 kg więcej.
Zwiększanie się plonów przebiega stopniowo, z każdym rokiem coraz bardziej. To efekt rozrastającej się korony krzewu oraz rozwijającego się systemu korzeniowego, który bierze więcej wody i składników odżywczych z gleby. Na tempo osiągania pełnej wydajności wpływa odmiana, żyzność podłoża, ilość dostępnego światła słonecznego oraz bliskie sąsiedztwo skutecznych zapylaczy. W chłodniejsze sezony, zwłaszcza po przymrozkach podczas okresu kwitnienia, plony mogą okazać się słabsze nawet u w pełni dojrzałych krzewów. Regularna, systematyczna pielęgnacja, obejmująca odpowiednie cięcie i nawożenie, znacząco przyspiesza i ułatwia osiągnięcie maksymalnego owocowania.
Jakie odmiany leszczyny owocują najszybciej?
Do grupy wczesnych i obficie plonujących odmian leszczyny należy webba cenny. Charakteryzuje się zwartą, piramidalną koroną i corocznym, obfitym owocowaniem, a jej orzechy dojrzewają pod koniec września.
Również bardzo wydajną odmianą, pochodzącą z Niemiec, jest olbrzym z Halle, uważany za jedną z najbardziej produktywnych w Polsce. Odmiana garibaldi z kolei wyróżnia się wysoką plennością oraz dobrą odpornością na niskie temperatury, a jej orzechy dojrzewają już w pierwszych dwóch dekadach września.
Warto jednak zaznaczyć, że żadna z tych odmian nie przyspiesza czasu wejścia w owocowanie, które zwykle trwa od 3 do 4 lat od momentu posadzenia, podobnie jak ma to miejsce w przypadku sadzonek szczepionych. Mimo to, od początku owocowania prezentują one wysoką i stabilną wydajność. Decydując się na jedną z nich zamiast na przypadkową siewkę, zyskujemy pewność szybkich i obfitych zbiorów w naszym własnym ogrodzie. Nie powinno się jednak zapominać, że pełnię swojego potencjału plonowania osiągają dopiero po kilku latach, tak jak inne odmiany leszczyny szczepione.
| Temat | Informacje |
|---|---|
| Po ilu latach leszczyna zaczyna owocować? | Leszczyna szczepiona lub rozmnożona wegetatywnie owocuje po 3-4 latach, ale pełną dojrzałość osiąga po 6-10 latach. Siewka potrzebuje od 6 do 8 lat. |
| Czynniki wpływające na tempo owocowania | Metoda rozmnażania, obecność zapylaczy, rodzaj gleby, ilość światła, właściwości siedliskowe, przycinanie, nawożenie, ochrona przed szkodnikami i warunki pogodowe. |
| Dlaczego leszczyna nie owocuje? | Zbyt młody wiek (mniej niż 3-4 lata), brak zapylacza, niesprzyjające warunki środowiskowe (np. zacienienie, nieodpowiednia gleba, wiatr, przymrozki), szkodniki (słonkowiec orzechowiec), choroby grzybowe, zaniedbane cięcie i zbyt gęsta korona. |
| Co zrobić, żeby leszczyna owocowała? | Wybór szczepionej sadzonki z dobrej odmiany, sadzenie zapylacza w odległości do 12 m, dobry dostęp światła, osłona przed wiatrem, żyzna i przepuszczalna gleba, regularne cięcie, nawożenie i ochrona przed szkodnikami i chorobami. |
| Ile orzechów laskowych można zebrać z jednego krzewu? | Młody krzew (3-4 lata): 0,5-2 kg rocznie. Dorosły krzew: 5-7 kg rocznie. Odmiana Barcelońska: 4,5-5,5 kg. Pojedyncze drzewa mogą dawać ponad 100 kg roczenie. |
| W jakim miesiącu zbiera się orzechy laskowe? | Głównie we wrześniu (sezon od sierpnia do października). Wczesne odmiany dojrzewają we wrześniu, w cieplejszych regionach można zacząć już pod koniec sierpnia, w chłodniejszych październik. Dojrzałość oznacza brązową barwę okrywy i odpadające orzechy. |
Jakie czynniki wpływają na tempo owocowania leszczyny?
Tempo, w jakim leszczyna zaczyna owocować, oraz wielkość jej plonów w dużej mierze zależą od metody rozmnażania. Roślina szczepiona lub rozmnożona wegetatywnie rozpoczyna produkcję owoców już po 3-4 latach, podczas gdy siewka potrzebuje znacznie więcej czasu, od 6 do 8 lat, zanim pojawią się pierwsze orzechy.
Kolejnym istotnym aspektem jest obecność odpowiedniego zapylacza w pobliżu. Leszczyna, jako roślina wiatropylna i przeważnie obcopylna, wymaga krzyżowego zapylenia, by owoce rozwijały się prawidłowo; bez tego mogą one pozostać puste lub słabo wykształcone.
Nie mniej ważne są warunki siedliskowe oraz rodzaj gleby. Krzew najlepiej rośnie na żyznej, dobrze przepuszczalnej glebie, która zapewnia mu odpowiednią świeżość i dostęp do światła słonecznego. Jednocześnie warto zadbać o osłonę przed silnym wiatrem, ponieważ roślina nie toleruje gleb piaszczystych, suchych ani podmokłych.
Regularne przycinanie, zarówno formujące, jak i odmładzające, odgrywa kluczową rolę w pobudzaniu rozwoju nowych, owocujących pędów. Zaniedbanie cięcia sprzyja zbytniej gęstości korony, co w konsekwencji obniża plony. Nawożenie dopasowane do pór roku oraz ochrona przed szkodnikami, takimi jak słonkowiec orzechowiec, znacząco wpływają na kwitnienie i dojrzewanie owoców. Dodatkowo warunki pogodowe w czasie tych procesów mają decydujące znaczenie dla wielkości i regularności zbiorów. Wszystkie wymienione elementy wzajemnie na siebie oddziałują, dlatego dwa krzewy tej samej odmiany, posadzone w różnych miejscach i przy różnych warunkach, mogą różnić się tempem wejścia w owocowanie oraz osiąganymi plonami.
Czy leszczyna potrzebuje zapylacza do owocowania?
Leszczyna to roślina, której zapylenie odbywa się głównie dzięki wiatrowi, a nie za sprawą owadów. Większość jej odmian jest obcopylna, co oznacza, że pyłek własnych kwiatów nie zapewnia skutecznego zapylenia. W efekcie, aby uzyskać bogate zbiory, konieczna jest obecność innej odmiany pełniącej funkcję zapylacza.
Sytuację dodatkowo utrudnia fakt, że męskie kotki kwitną zwykle wcześniej niż żeńskie kwiatostany. W efekcie, bez dobrze dobranego partnera zapylającego, znacząca część kwiatów żeńskich może pozostać niezapłodniona.
Do najbardziej sprawdzonych odmian pełniących rolę zapylaczy należą na przykład:
- Barcelońska,
- Lambert biały,
- Olbrzym z Halle.
W praktyce najlepiej sadzić co najmniej dwie różne odmiany leszczyny w odległości nie przekraczającej 12 metrów, co umożliwia wiatrowi efektywne przenoszenie pyłku między krzewami. Chociaż brak odpowiedniego zapylacza nie uniemożliwia owocowania, znacznie wpływa na zmniejszenie plonów oraz pogorszenie jakości orzechów.
Dlaczego leszczyna nie owocuje?
Najczęstszą przyczyną braku owocowania leszczyny jest jej zbyt młody wiek. Jeśli od posadzenia szczepionej sadzonki minęło mniej niż 3-4 lata, nieobecność orzechów jest całkowicie normalna.
Innym powszechnym czynnikiem jest brak odpowiedniego zapylacza w bliskim sąsiedztwie. Większość odmian leszczyny wymaga krzyżowego zapylenia, ponieważ bez niego kwiaty żeńskie nie wytworzą orzechów albo pojawią się wyłącznie puste łupiny.
Na ograniczenie owocowania wpływają również niesprzyjające warunki środowiskowe. Mogą to być:
- Nadmierne zacienienie,
- Gleby zbyt piaszczyste, przesuszone lub podmokłe,
- Brak ochrony przed silnym wiatrem w czasie kwitnienia,
- Przymrozki uszkadzające delikatne kwiaty żeńskie i kotki pyłkowe.
Przymrozki w tym okresie mogą całkowicie zablokować zawiązywanie orzechów, nawet u dojrzałych krzewów. Szkodniki takie jak słonkowiec orzechowiec także potrafią zniszczyć plon. Jego larwy żerują wewnątrz rozwijających się orzechów. Zagrożeniem są również choroby grzybowe, które mogą osłabić roślinę i wpłynąć na ilość oraz jakość plonu.
Zbyt gęsta i zaniedbana korona bez regularnego cięcia skutkuje ograniczonym dostępem światła do wnętrza krzewu, co także obniża owocowanie lub całkowicie je eliminuje. Dbając o prawidłową pielęgnację, można znacznie poprawić kondycję i plonowanie leszczyny.
Czego nie lubi orzech laskowy?
Orzech laskowy źle znosi gleby piaszczyste, lekkie i szybko wysychające,. Nie odpowiadają mu także tereny podmokłe, ciężkie, które słabo przepuszczają wodę i powietrze.
Krzew wymaga dostępu do dużej ilości światła, ponieważ głęboki, stały cień spowalnia jego rozwój i znacznie ogranicza ilość owoców. Stanowiska całkowicie odsłonięte na silne wiatry również nie są mu przyjazne, dlatego lepsze plony uzyskuje się, sadząc rośliny w miejscach częściowo osłoniętych. Leszczyna nie radzi sobie z długotrwałą suszą podczas zawiązywania i dojrzewania orzechów, co skutkuje powstawaniem mniejszych i mniej pełnych nasion.
Optymalnym środowiskiem dla niej są gleby żyzne, wapienne, o umiarkowanej wilgotności i dobrej strukturze, które zapewniają odpowiednią przepuszczalność. Niewłaściwy wybór miejsca uprawy to jedna z najczęstszych przyczyn słabego wzrostu oraz niskich plonów w ogrodach przydomowych.
Jakie są najczęstsze choroby i szkodniki niszczące plony leszczyny?
Za najgroźniejszego szkodnika leszczyny uznaje się słonkowca orzechowca, chrząszcza, którego larwy żerują wewnątrz rozwijających się orzechów. Z zewnątrz owoce mogą wyglądać na zdrowe, jednak w środku są częściowo wyjedzone i wypełnione odchodami tych larw. Innym, choć mniej widocznym, szkodnikiem jest wielkopąkowiec leszczynowy, mikroskopijny roztocz o długości około 0,25 mm. Uszkadza on pąki krzewu, niszcząc je, zanim te zdążą się rozwinąć.
Na liściach leszczyny pojawia się także przędziorek leszczynowiec, powodujący żółte plamki stopniowo brunatniejące i ograniczone nerwami liści. Dodatkowo, na roślinach można spotkać mszyce oraz tarczniki śliwowe, które również osłabiają krzewy.
Spośród chorób grzybowych szczególnie niebezpieczna jest monilioza, która w korzystnych warunkach bywa przyczyną utraty nawet 80-90% plonu. Zmniejszenie liczby słonkowca orzechowca sprzyja jesienna uprawa gleby wokół krzewów. Dzięki niej przerwanie cyklu życia tego szkodnika, który zimuje w ziemi, jest znacznie łatwiejsze. Systematyczne obserwowanie stanu zdrowia krzewów podczas sezonu wegetacyjnego oraz szybkie reagowanie na pierwsze oznaki chorób i szkodników pozwala skutecznie ograniczyć szkody w uprawie orzechów laskowych.
Co zrobić, żeby leszczyna owocowała?
Aby leszczyna obficie i szybko owocowała, najlepiej zacząć od wyboru szczepionej sadzonki pochodzącej ze sprawdzonej odmiany. Dzięki temu pierwsze owoce pojawią się nawet kilka lat wcześniej.
Ważne jest też posadzenie obok krzewu innej odmiany, która posłuży jako zapylacz. Powinna rosnąć nie dalej niż około 12 metrów, ponieważ leszczyna najczęściej potrzebuje pyłku z innej rośliny i jest wiatropylna.
Najkorzystniejszym miejscem dla leszczyny jest stanowisko dobrze nasłonecznione i osłonięte od silniejszych wiatrów. Gleba powinna cechować się:
- Żyznością,
- Dobrą przepuszczalnością,
- Umiarkowaną wilgotnością.
Unikajmy natomiast terenów piaszczystych, suchych lub podmokłych, które utrudniają rozwój rośliny. Prawidłowo wykonane, coroczne cięcie formujące oraz odmładzające ma kluczowe znaczenie dla pobudzenia krzewu do wzrostu nowych, owocujących pędów. Równie istotne jest regularne nawożenie, dopasowane do sezonu, które dostarcza roślinie składników niezbędnych do zawiązywania orzechów. Ochrona przed insektami, szczególnie przed słonkowcem orzechowcem, oraz zwalczanie chorób grzybowych pozwala zminimalizować szkody i ochronić już powstały plon. Wszystkie te aspekty, od wyboru odmiany i zapylacza, poprzez odpowiednie stanowisko, cięcie, nawożenie aż po ochronę, omówimy dokładniej w kolejnych częściach tekstu.
Jak i kiedy przycinać leszczynę, aby dobrze owocowała?
Leszczynę najlepiej przycinać wczesną wiosną, zwykle między lutym a marcem, gdy minie już ryzyko przymrozków. Optymalny moment to słoneczny i suchy dzień, który sprzyja zabiegowi. W pierwszym sezonie po posadzeniu skracamy główne pędy o około jedną trzecią, co stymuluje krzew do rozkrzewienia. Rok później cięcie jest bardziej intensywne,przycinamy około połowę długości pędów, co powoduje zagęszczenie korony.
Docelowo leszczyna powinna mieć od sześciu do ośmiu mocnych pędów, które warto tak rozłożyć, aby wnętrze krzewu było dobrze doświetlone. Najwięcej owoców pojawia się na pędach mających dwa lub trzy lata.
Co cztery, pięć lat, także w marcu, usuwa się najgrubsze i najstarsze gałęzie, które przestały owocować. Dzięki temu miejsce zajmują młode, silne przyrosty, które lepiej znoszą owocowanie. Pamiętajmy, by w ciągu jednego sezonu nie usuwać więcej niż 30% masy korony, zbyt intensywne cięcie osłabia krzew i opóźnia jego pełną wydajność. Regularne, umiarkowane przycinanie przynosi znacznie lepsze rezultaty niż sporadyczne, ale bardzo radykalne ograniczanie rozrostu krzewu.
Czym nawozić leszczynę, żeby miała dużo orzechów?
Leszczynę warto nawozić co roku, dobierając rodzaj nawozu odpowiednio do konkretnego etapu sezonu wegetacyjnego. Wiosną, zazwyczaj w marcu i kwietniu, poleca się stosowanie nawozów azotowych, które efektywnie wspierają rozwój pędów oraz liści.
Latem, zwłaszcza w czerwcu, lepiej sprawdzają się preparaty fosforowo-potasowe, które sprzyjają tworzeniu się i dojrzewaniu orzechów. Jesień to dobry moment na wzbogacenie gleby nawozami organicznymi, takimi jak kompost czy obornik, które przygotowują krzew do nadchodzącego sezonu. Naturalne nawozy, włączając biohumus oraz granulowany obornik, dostarczają kluczowych makro- i mikroelementów, niezbędnych do zdrowego wzrostu oraz bujnego owocowania. Warto zwrócić szczególną uwagę na poziom żelaza w glebie, ponieważ jego niedobory często prowadzą do słabszego wzrostu roślin oraz mniejszej ilości owoców. Zrównoważone nawożenie, które uwzględnia odpowiednie proporcje azotu względem fosforu i potasu, pomaga uzyskać bardziej obfite i regularne plony.
W jakiej odległości od siebie sadzić krzewy leszczyny?
W uprawie towarowej leszczyna zwykle sadzona jest w odstępach 4-5 metrów między poszczególnymi krzewami w rzędzie oraz 5-6 metrów między samymi rzędami. Taki układ znacznie ułatwia zarówno pielęgnację roślin, jak i mechaniczny zbiór orzechów. Każdy krzew ma do dyspozycji powierzchnię odżywczą około 20-30 m², co świetnie wpisuje się w zalecenia uprawowe, które wynoszą 16-25 m² na jedną roślinę. Sadzenie zbyt blisko siebie powoduje, że krzewy zaczynają się wzajemnie zacieniać, co negatywnie wpływa na plon oraz jakość napełnienia orzechów. Dlatego właśnie leszczyna potrzebuje zdecydowanie więcej przestrzeni niż wiele innych krzewów owocowych.
Jeśli chodzi o rzędy, najlepiej obsadzać je jednorodnie jedną odmianą, ponieważ różnice w terminie dojrzewania utrudniałyby jednoczesne, mechaniczne zbiory. W pobliżu, na odległość około 12 metrów, warto jednak posadzić przynajmniej jedną odmianę zapylającą, aby zapewnić skuteczne zapylenie krzyżowe. W ogrodach przydomowych, gdzie przestrzeń jest ograniczona, rozstaw można nieco zmniejszyć, jednak trzeba mieć na uwadze, że zbyt gęste sadzenie może z czasem wpłynąć na zmniejszenie plonów.
Ile orzechów laskowych można zebrać z jednego krzewu?
Młody krzew leszczyny w wieku 3-4 lat zazwyczaj plonuje od 0,5 do 2 kg orzechów.Dorosły, w pełni owocujący krzew tej samej odmiany może wyprodukować średnio od 5 do 7 kg orzechów rocznie.
Różne odmiany leszczyny różnią się pod względem plenności.Na przykład krzew odmiany Barcelońskiej w sezonie daje zazwyczaj od 4,5 do 5,5 kg owoców.Pojedyncze, starsze i dobrze rozwinięte drzewa, które rosną bez konkurencji o przestrzeń, potrafią wydać nawet ponad 100 kg orzechów na rok. To aż 14 do 20 razy więcej niż standardowy krzew uprawiany w rzędzie.
Ta znaczna różnica wynika przede wszystkim z wielkości korony, wieku rośliny oraz metody uprawy. Pojedyncze drzewo ma znacznie większą powierzchnię liści oraz rozleglejszy system korzeniowy niż formowany i regularnie przycinany krzew.
Wysokość plonów zależy także od warunków pogodowych w danym sezonie, jakości zapylenia oraz obecności szkodników, takich jak słonkowiec orzechowiec. Ich aktywność może znacząco obniżyć liczbę zdatnych do zbioru orzechów. By utrzymać stabilnie wysoki plon, warto łączyć uprawę dobrej odmiany z właściwym zapylaczem oraz regularnym cięciem i nawożeniem.
Co oznacza pełniejsze owocowanie w kontekście leszczyny?
Pełniejsze owocowanie leszczyny wiąże się z dwoma aspektami, większą liczbą owoców na krzewie oraz lepszym wypełnieniem każdego orzecha smacznym jądrem zamiast pustych lub słabo rozwiniętych łupin. Zbiory rosną stopniowo, osiągając szczyt zwykle między 6 a 10 rokiem od posadzenia rośliny.
Jakość tego owocowania w dużej mierze zależy od efektywnego zapylenia krzyżowego. Bez odpowiedniego zapylacza orzechy powstają słabiej i często pozostają puste, nawet na dojrzałych, starszych krzewach. Dodatkowo, o pełnej plonności decydują warunki takie jak:
- Żyzność gleby,
- Nasłonecznienie,
- Systematyczne cięcie,
- Ochrona przed szkodnikami, na przykład słonkowcem orzechowcem, który uszkadza wnętrze rozwijających się owoców.
Dlatego oceniając, czy krzew rzeczywiście owocuje w pełni, warto brać pod uwagę nie tylko łączną wagę zebranych orzechów, lecz także proporcję tych dobrze wypełnionych i nadających się do spożycia. Roślina może rosnąć i rokrocznie dostarczać coraz więcej kilogramów owoców, ale pełne owocowanie nie wystąpi, jeśli duża część z nich będzie pusta.
W jakim miesiącu zbiera się orzechy laskowe?
Orzechy laskowe w Polsce zbierane są głównie we wrześniu, choć sezon trwa zwykle od sierpnia do października, zależnie od regionu, odmiany oraz warunków pogodowych. Wczesne odmiany, takie jak Garibaldi, dojrzewają już na początku lub w środku września, podczas gdy Webba Cenny osiąga dojrzałość nieco później, pod koniec tego miesiąca.
W cieplejszych częściach południowej Polski zbiory mogą ruszyć już pod koniec sierpnia lub na początku września, natomiast w chłodniejszych rejonach na wschodzie kraju orzechy dojrzewają czasem dopiero w październiku. Przebieg lata również ma znaczenie, słoneczna i ciepła pogoda sprzyja wcześniejszemu dojrzewaniu, podczas gdy chłodne, deszczowe dni mogą przesunąć termin zbiorów nawet o kilka tygodni.
Dojrzałość orzechów łatwo rozpoznać po zmianie barwy okrywy owocowej z zielonej na brązową. Dodatkowo, dojrzałe orzechy odpadają od osłonki, gdy lekko potrząśnie się gałązką. Zbiór najlepiej przeprowadzać stopniowo, w miarę jak owoce dojrzewają, ponieważ nie wszystkie osiągają dojrzałość równocześnie na jednej roślinie.
