Pigwowiec występuje w trzech głównych gatunkach: japońskim (do 1,5 m), pośrednim (do 1,5 m) oraz okazałym (do 2,5 m). Najpopularniejsze odmiany to „Cido” z dużymi, żółtymi owocami, ”Crimson and Gold”, czerwonawe kwiaty ze złotymi pręcikami, „Pink Lady” o różowych kwiatach, ”Texas Scarlet” cechujący się zwartą formą i ciemnoczerwonymi kwiatami oraz „Nivalis” ze śnieżnobiałymi kwiatami. Wszystkie gatunki wykazują dużą mrozoodporność i są niewymagające. Preferują stanowiska słoneczne oraz gleby przepuszczalne. Owoce pigwowca zawierają od 55 do 92 mg witaminy C na 100 g. Nadają się do przygotowywania dżemów, nalewek i syropów.
Jakie są rodzaje gatunkowe pigwowców w Polsce?
W Polsce uprawia się przede wszystkim trzy odmiany pigwowca: pigwowiec japoński (Chaenomeles japonica), okazały (Chaenomeles speciosa) oraz pośredni (Chaenomeles × superba), będący mieszańcem dwóch pierwszych. Różnią się one między sobą wielkością i budową, barwą kwiatów oraz odpornością na różnorodne warunki klimatyczne.
Wszystkie gatunki zaliczają się do rodziny różowatych (Rosaceae) i wywodzą się z Azji Wschodniej. Pigwowiec japoński, najniższy z nich, jest najczęściej spotykany w polskich ogrodach. Pigwowiec okazały może osiągać imponujące rozmiary, a pigwowiec pośredni łączy w sobie cechy obu pozostałych odmian. Te rośliny zakwitają już wcześnie na wiosnę, a ich owoce, kwaśne, ale jadalne, często wykorzystywane są do domowych przetworów.
Czym różni się pigwowiec japoński od okazałego i pośredniego?
Pigwowiec japoński to gęsty, rozłożysty krzew osiągający wysokość 1,0-1,5 m. Charakteryzuje się licznymi, ciernistymi pędami oraz błyszczącymi, ciemnozielonymi liśćmi. Pigwowiec okazały jest najwyższym spośród tych trzech gatunków, dorastając do 2-2,5 m zarówno na wysokość, jak i na szerokość.
Pigwowiec pośredni, będący krzyżówką odmian japońskiego i okazałego, ma cechy łączące oba rodzaje, osiąga 1-1,5 m i cechuje się bardziej rozłożystym pokrojem.
Jeśli chodzi o kwiaty:
- pigwowiec japoński prezentuje głównie odcienie pomarańczowo-czerwone,
- pigwowiec okazały zachwyca różnorodnością barw, od bieli, przez róż, aż po czerwień,
- pigwowiec pośredni z kolei łączy w sobie cechy obu gatunków.
Pod względem odporności na niskie temperatury króluje pigwowiec japoński, uważany za najtwardszy spośród wszystkich trzech.
Jaka jest różnica w wielkości między pigwowcem japońskim a pigwowcem okazałym?
Pigwowiec japoński to najniższy z trzech omawianych gatunków, jego wysokość nie przekracza zazwyczaj 1,5 m, a rozpiętość jest zbliżona. Z kolei pigwowiec okazały wyróżnia się większym rozmiarem, dorastając do 2-2,5 m wysokości oraz osiągając szerokość nawet do 3 m, co czyni go znacznie bardziej rozłożystym krzewem. Pigwowiec pośredni plasuje się gdzieś pomiędzy nimi, mając wysokość od 1 do 1,5 m.
Te różnice w gabarytach mają istotne znaczenie podczas wyboru roślin do ogrodu. Pigwowiec japoński doskonale sprawdzi się na niewielkich działkach, w skalniakach lub jako roślina okrywowa. Natomiast okazały gatunek najlepiej prezentuje się w formowanych żywopłotach lub większych aranżacjach zieleni.
Warto również zwrócić uwagę, że pigwowiec okazały preferuje rozrastanie się na boki bardziej niż na wysokość.Blisko murów czy ścian może stworzyć imponujące skupiska, które pięknie uzupełnią przestrzeń wokół domu.
| Rodzaj pigwowca | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Pigwowiec japoński (Chaenomeles japonica) | Najniższy (1-1,5 m), gęsty, rozłożysty krzew z ciernistymi pędami i błyszczącymi liśćmi. Kwiaty pomarańczowo-czerwone. Najodporniejszy na mróz. Do ogrodu na niewielkie powierzchnie, skalniaki i roślina okrywowa. Odmiany: Cido (duże żółte owoce, do 1 m wys., 2 m szer.), Sargentii (różowoczerwone kwiaty, samopylna, 1×1,5 m), Red Joy (niska do 0,5 m, ciemnoczerwone kwiaty), Pink Queen (różowe kwiaty, 1-1,5 m wys.). |
| Pigwowiec okazały (Chaenomeles speciosa) | Największy spośród trzech (2-2,5 m wys. i szerokości do 3 m), rozłożysty krzew. Kwiaty w różnych kolorach (biały, różowy, czerwony). Odmiany: Nivalis (duże białe kwiaty i owoce do 8 cm, bardzo mrozoodporny), Moerloosei (białoróżowe, pachnące kwiaty, do 2,5 m wys., 3 m szer.). Doskonały na żywopłoty i większe aranżacje zieleni. |
| Pigwowiec pośredni (Chaenomeles × superba) | Hybryda pigwowca japońskiego i okazałego, 1-1,5 m wys., rozłożysty pokrój. Kwiaty łączą cechy obu gatunków. Odmiany: Crimson and Gold (szkarłatnoczerwone kwiaty z żółtymi pręcikami, 1,2 m wys.), Pink Lady (duże ciemnoróżowe kwiaty, żółte owoce, 1-1,5 m wys.), Texas Scarlet (kompaktowy 1 m, intensywnie czerwone kwiaty), Elly Mossel (rozłożysty krzew, intensywnie czerwone kwiaty, powtórne kwitnienie). Dobre na żywopłoty i rabaty. |
| Wymagania uprawowe | Preferują żyzne, przepuszczalne, lekko wilgotne gleby o pH 6-7. Stanowisko jasne i ciepłe, znoszą półcień. Sadzenie wiosną lub wczesną jesienią. Regularne podlewanie pierwszego sezonu. Nawożenie kompostem wiosną. Cięcie zaraz po kwitnieniu (do końca maja). |
| Odporność na mróz i choroby | Wysoka odporność na niskie temperatury u wszystkich trzech gatunków. Pigwowiec okazały odmiana Nivalis jest szczególnie mrozoodporna. Zwykle odporne na choroby i szkodniki, rzadko wymagają ochrony chemicznej. Uszkodzenia zimowe rzadkie, dobre zdolności regeneracyjne. |
| Zastosowanie owoców | Owoce twarde, kwaśne, bogate w witaminę C (55-92 mg/100 g), pektyny, błonnik, witaminę E i antocyjany. Wykorzystywane do galaretek, dżemów, konfitur, syropów, soków, nalewek (pigwówka). Owoce dojrzewają we wrześniu-październiku. |
Jakie są popularne odmiany pigwowca japońskiego?
Pigwowiec japoński występuje w wielu odmianach ogrodowych, które różnią się barwą kwiatów, pokrojem oraz wielkością owoców. Do najchętniej wybieranych należą:
- cido, odmiana owocowa charakteryzująca się dużymi, żółtymi owocami,
- sargentii, samopylna, z kwiatami w odcieniach różowo-czerwonych,
- red joy, niska, o ciemnoczerwonych kwiatach i błyszczących liściach,
- pink queen, wyróżniająca się różowymi kwiatami, co czyni ją wyjątkową wśród przeważnie pomarańczowoczerwonych pigwowców.
Każda odmiana ma swoje specyficzne wymagania dotyczące miejsca i zastosowania w ogrodzie, można wybierać między okazałymi roślinami owocowymi a niewielkimi krzewami, doskonałymi do skalniaków.
Decydując się na pigwowca japońskiego, warto uwzględnić cel uprawy, czy ma to być efektowna ozdoba, czy też źródło owoców do przetworów.
Pigwowiec japoński Cido
Pigwowiec japoński Cido to odmiana szczególnie ceniona ze względu na duże owoce. Należy do grupy pigwowców japońskich, które charakteryzują się największymi owocami spośród dostępnych odmian.
Krzew dorasta do około 1 metra wysokości i rozrasta się na szerokość około 2 metrów, tworząc rozłożystą roślinę o niskim pokroju, pozbawioną cierni. Kwiaty ukazują się w marcu i kwietniu, jeszcze przed rozwinięciem liści, są liczne i wyróżniają się intensywnym pomarańczowoczerwonym kolorem.
Owoce dojrzewają w okresie od września do października. Początkowo mają zielony odcień, który z czasem przechodzi w jasnożółty. Są duże, aromatyczne, twarde i mają wyraźnie kwaskowaty smak na surowo, co sprawia, że świetnie nadają się do przygotowywania galaretek, nalewek oraz soków. Odmiana Cido zdobyła popularność głównie w krajach nadbałtyckich, gdzie często uprawia się ją w celach półprzesadowych.
Pigwowiec japoński Sargentii
Pigwowiec japoński Sargentii wyróżnia się zwartą i rozległą formą. Osiąga około 1 metra wysokości oraz 1,5 metra szerokości, a jego pędy są wyposażone w liczne kolce. Najbardziej przyciągają uwagę duże, różowoczerwone kwiaty o średnicy do 3 cm, które pojawiają się w kwietniu i maju, tworząc spektakularny pokaz.
Odmiana ta jest samopylna, co oznacza, że nie potrzebuje obecności innych pigwowców do zapylenia i owocowania, co jest szczególnie korzystne w przypadku mniejszych przestrzeni ogrodowych. Jesienią, w październiku, dojrzewają owoce, które doskonale nadają się do przygotowania domowych przetworów. Sargentii dobrze reaguje na przycinanie, dzięki czemu można ją formować według potrzeb. Roślinę można także wykorzystać na skalniakach lub jako niski żywopłot.
Pigwowiec japoński Red Joi
Pigwowiec japoński red joy (zwany także red joi) to odmiana o bardzo niskim wzroście, sięga zaledwie około pół metra. Rośnie powoli, ale za to tworzy szeroką, rozłożystą kępę. Charakterystyczne dla niej są gęsto pokrywające pędy ostre kolce, które wyróżniają ją spośród innych gatunków. Jej liście są drobne, ciemnozielone, mocno błyszczące i delikatnie skręcone, co nadaje temu krzewowi wyjątkowy urok przez cały okres wegetacyjny.
Na przełomie kwietnia i maja pojawiają się ciemnoczerwone kwiaty o średnicy około 3 cm, zanim jeszcze rozwiną się liście. Zazwyczaj zebrane są po 2-4 w pąkach, co potęguje ich ozdobny efekt.
Owoce dojrzewają we wrześniu. Ze względu na kompaktowe rozmiary, red joy świetnie sprawdza się na skalniakach, w ogródkach przydomowych, a także jako roślina okrywowa.
Pigwowiec japoński Pink Queen
Pigwowiec japoński Pink Queen wyróżnia się spośród innych odmian tego gatunku przede wszystkim nietypowym kolorem kwiatów, są one delikatnie różowe, podczas gdy większość pigwowców japońskich zachwyca odcieniami pomarańczy i czerwieni. Krzew osiąga wysokość od 1 do 1,5 metra i rozrasta się na szerokość około metra. Jego kwiaty pojawiają się jeszcze przed rozwojem liści, zwykle w kwietniu i maju, co dodatkowo podkreśla walory ozdobne rośliny.
Pink Queen będzie doskonałym wyborem do ogrodów, w których chcemy stworzyć łagodne, pastelowe aranżacje kolorystyczne. Dodatkowo, podobnie jak inne pigwowce japońskie, cechuje się odpornością na mrozy oraz prostotą w uprawie.
Jakie są najczęściej uprawiane odmiany pigwowca pośredniego?
Pigwowiec pośredni (Chaenomeles × superba) to hybryda powstała z połączenia pigwowca japońskiego i okazałego. Zyskał dużą popularność w polskich ogródkach, głównie dzięki różnorodności dostępnych odmian.
Najczęściej spotykane odmiany to:
- crimson and gold, kwiaty w odcieniu czerwieni z żółtymi pręcikami,
- pink lady, różowe kwiaty i charakterystyczne żółte owoce,
- texas scarlet, intensywnie ciemnoczerwone kwiaty o zwartej sylwetce,
- elly mossel, jaskrawoczerwone kwiaty, które mogą kwitnąć ponownie.
Roślina tworzy krzewy sięgające od 1 do 1,5 metra wysokości, o rozłożystym kształcie. Świetnie prezentuje się zarówno solo, jak i jako element uformowanych żywopłotów. Odmiany pośrednie wyróżniają się połączeniem zalet obu gatunków rodzicielskich, oferują szeroką gamę kolorystyczną oraz odpowiednie wymiary, które doskonale wpisują się w standardowe przydomowe przestrzenie.
Pigwowiec pośredni Crimson and Gold
Pigwowiec pośredni Crimson and Gold wyróżnia się jako jedna z najwcześniej kwitnących odmian tego gatunku. Już na początku kwietnia pojawiają się na nim szkarłatnoczerwone, pojedyncze kwiaty z efektownymi złotymi pręcikami.
Krzew rozwija się powoli, osiągając około 1,2 metra wysokości i podobną szerokość. Połączenie intensywnie czerwonych płatków z żółtymi pręcikami uchodzi za jeden z najbardziej efektownych akcentów wśród wiosennych roślin ozdobnych.
Owoce tej odmiany początkowo mają zieloną barwę, która z czasem przechodzi w żółtawy odcień. Są twarde, aromatyczne i doskonale nadają się do przygotowywania nalewek, konfitur czy herbat owocowych. Ze względu na ich kwaskowaty smak, świetnie zastępują cytrynę. Pigwowiec Crimson and Gold dobrze reaguje na cięcie, dzięki czemu może być wykorzystany jako roślina okrywowa, nadając się na różnorodne aranżacje ogrodowe.
Pigwowiec pośredni Pink Lady
Pigwowiec pośredni pink lady to gatunek chętnie wybierany ze względu na duże, ciemnoróżowe kwiaty z żółtymi pręcikami, które wiosną pojawiają się na jeszcze nieopierzonych pędach. Krzew ten dorasta do wysokości 1-1,5 metra, tworząc gęste i rozłożyste kępy. We wrześniu obficie owocuje okrągłymi, żółtymi owocami, bogatymi w witaminę C, z których można przygotować zarówno dżem, jak i nalewkę.
Dzięki odporności na mróz nie wymaga specjalistycznego zabezpieczenia na zimę, co sprawia, że doskonale adaptuje się do polskich warunków klimatycznych. Co więcej, jej subtelna różowawa barwa kwiatów wyróżnia się wśród innych pigwowców pośrednich, gdzie przeważają przede wszystkim czerwone i szkarłatne odcienie.
Pigwowiec pośredni Texas Scarlet
Pigwowiec pośredni Texas Scarlet to kompaktowy krzew osiągający około 1 metra wysokości. Wiosną, szczególnie w kwietniu i maju, obsypuje się gęsto intensywnie czerwonymi kwiatami.
Jego owoce, mające około 5 cm średnicy, zmieniają kolor z zielonego na delikatnie żółty w miarę dojrzewania.
Dzięki zwartej budowie i żywym, czerwonym kwiatom, odmiana Texas Scarlet doskonale sprawdza się:
- W ogrodach skalnych,
- Na rabatach,
- Jako roślina pokrywowa.
Świetnie reaguje na cięcie, pozwalając utrzymać estetyczny, zadbany kształt poprzez regularne przycinanie. Odmiana jest odporna na mróz, co czyni ją odpowiednią do uprawy w polskim klimacie.
Pigwowiec pośredni Elly Mosel
Pigwowiec pośredni Elly Mossel to nieduży, rozłożysty krzew, który dorasta do około 1,5 metra wysokości. Jego pędy pokrywają ostre ciernie, a największą atrakcją są liczne, intensywnie czerwone kwiaty pojawiające się wczesną wiosną, najczęściej w kwietniu i maju. Czasami zakwitają one ponownie pod koniec lata.
Po okresie kwitnienia na gałązkach pojawiają się kuliste owoce o żółtej barwie. Choć twarde i cierpkie w smaku, idealnie nadają się do przygotowywania różnorodnych przetworów. Elly Mossel radzi sobie dobrze na glebach słabszych i suchych, ale najefektywniej rośnie na żyznej, umiarkowanie wilgotnej ziemi.
Ta odmiana doskonale sprawdza się w grupowej uprawie, tworząc niski żywopłot. Świetnie nadaje się także na rabaty czy do ogrodów skalnych.
Jakie ciekawe odmiany posiada pigwowiec okazały?
Pigwowiec okazały (Chaenomeles speciosa) to największy przedstawiciel trzech gatunków pigwowca, oferujący wiele interesujących odmian ozdobnych.
Do tych najchętniej wybieranych należą:
- nivalis, który zachwyca dużymi, śnieżnobiałymi kwiatami oraz owocami sięgającymi nawet 8 cm średnicy,
- moerloosei, wyróżniający się białoróżowymi, pachnącymi kwiatami, a także imponującymi rozmiarami, krzew ten może osiągnąć 2,5 m wysokości i 3 m szerokości.
Nivalis jest wyjątkowa, gdyż białe kwiaty są u pigwowców raczej rzadkością, zwykle dominują u nich czerwone i pomarańczowe barwy. Moerloosei zakwita wczesną wiosną, w marcu i kwietniu, obsypując się licznymi kwiatami z żółtymi pręcikami, które emanują delikatnym zapachem. Obie te formy cechuje wysoka mrozoodporność oraz świetna adaptacja do warunków klimatycznych Polski.
Jak dobrać odmianę pigwowca do potrzeb ogrodu?
Dobór odmiany pigwowca zależy przede wszystkim od rozmiarów ogrodu oraz tego, jak planujemy wykorzystać roślinę. W przypadku niewielkich przestrzeni, skalniaków czy roślin okrywowych świetnie sprawdzą się niskie odmiany pigwowca japońskiego, takie jak Red Joy, osiągająca do 0,5 m wysokości, oraz Cido, która dorasta do 1 metra. Jeśli pragniemy stworzyć formowany żywopłot, sadząc rośliny co 50 cm, warto postawić na wyższe odmiany, zarówno pośrednie, jak i bardziej rozłożyste. Z kolei osoby nastawione na zbieranie owoców do przetworów powinny rozważyć wybór odmian takich jak Cido czy Pink Lady.
Dla urozmaicenia kolorystycznego ogrodu polecane są odmiany o różnorodnych barwach kwiatów:
- Nivalis z białymi kwiatami,
- Pink queen oraz pink lady, które obsypują się różowymi płatkami,
- Crimson and gold, słynąca z czerwono-złotych kwiatów.
Pigwowce pośrednie i japońskie, dzięki umiarkowanym rozmiarom, stanowią doskonały wybór do typowego, przydomowego ogródka w polskich warunkach.
Jakie wymagania uprawowe mają krzewy pigwowca?
Pigwowce nie należą do roślin szczególnie wymagających, choć najlepiej rozwijają się na żyznych, przepuszczalnych i lekko wilgotnych glebach.Optymalne dla nich są podłoża o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym, czyli z pH między 6 a 7. Gleby zasadowe im nie służą, na takich często pojawiają się choroby, a liście zaczynają żółknąć.
Najkorzystniejsze warunki to stanowisko jasne i ciepłe, choć pigwowce poradzą sobie także w półcieniu, choć wtedy ich kwitnienie będzie mniej intensywne. Sadzenie najlepiej zaplanować na wiosnę lub wczesną jesień, a w ciągu pierwszego sezonu młode rośliny warto regularnie podlewać, by dobrze się ukorzeniły. Wiosenne nawożenie kompostem znacząco wpływa na bardziej obfite kwitnienie i większą ilość owoców. Przycinanie przeprowadza się zaraz po zakończeniu kwitnienia, zwykle do końca maja, aby nie usunąć zawiązków owocowych i wspomóc zdrowy rozwój rośliny.
Które odmiany pigwowca są najbardziej odporne na mróz i choroby?
Pigwowce to krzewy niezwykle odporne na niskie temperatury, które w polskich warunkach nie wymagają zimowej osłony. Dotyczy to wszystkich trzech gatunków tego roślinnego rodzaju.
Wśród nich szczególne uznanie zyskuje pigwowiec okazały Nivalis, który doskonale radzi sobie nawet w surowym klimacie naszego kraju i jest całkowicie mrozoodporny. Te rośliny cechuje również wysoka odporność na choroby i ataki szkodników, dzięki czemu zwykle nie trzeba stosować chemicznych środków ochrony. Choć zdarzają się odmiany bardziej wrażliwe na mączniaka, to są one rzadkością; wśród nich na wyróżnienie zasługuje odmiana Rasa, która cechuje się zwiększoną wytrzymałością. Przypadki uszkodzeń spowodowanych mrozem zdarzają się bardzo sporadycznie, a jeśli już, to pędy pigwowców mają zdolność do samoczynnej regeneracji po zimie.
Jakie zastosowanie posiada owoc pigwowca?
Owoce pigwowca, choć na surowo są twarde i kwaśne, wyróżniają się zarówno walorami kulinarnymi, jak i zdrowotnymi. W 100 gramach tych owoców znajduje się od 55 do 92 mg witaminy C, co z łatwością zaspokaja dzienne zapotrzebowanie kobiet (75 mg) i mężczyzn (90 mg).
Dodatkowo, pigwowiec jest źródłem:
- Pektyn,
- Błonnika pokarmowego, którego w 100 g owoców jest aż około 30 g,
- Witaminę E,
- Antocyjanów, które wykazują działanie przeciwutleniające.
Najlepiej wykorzystać owoce do przygotowania różnorodnych przetworów:
- Galaretek,
- Dżemów,
- Konfitur,
- Syropów,
- Soków,
- Popularnej nalewki, zwanej pigwówką.
Owocowanie pigwowca przypada na wrzesień oraz październik. Szczególną uwagę warto zwrócić na odmianę Cido, która daje duże owoce idealne do przetworów oraz aromatycznych herbat owocowych.