Odmiany borówki amerykańskiej dzieli się ze względu na termin zbioru na wczesne (np. Duke), średnie (m.in. Bluecrop) oraz późne (m.in. Chandler). Odmiany wczesne owocują od początku lipca, średnie od połowy lipca do sierpnia, a późne kończą plonowanie we wrześniu. Najpopularniejszą odmianą borówki amerykańskiej pozostaje Bluecrop ze względu na wysoką mrozoodporność i plonowanie.
Czym Różnią Się Poszczególne Odmiany Borówki Amerykańskiej?
Odmiany borówki amerykańskiej (Vaccinium corymbosum) różnią się przede wszystkim czasem dojrzewania i okresem zbiorów. Ma to istotny wpływ na wielkość, jędrność i twardość owoców, co z kolei decyduje o ich przydatności do transportu oraz długotrwałego przechowywania.
W uprawie ważne są także właściwości smakowe i organoleptyczne borówek. Niektóre szczepy wyróżniają się śłodszymi jagodami, inne z kolei mają delikatną kwaskowatość. Odmiany różnią się również:
- Aromatem,
- Soczystością,
- Strukturą miąższu,
- Odpornością po zbiorze.
Znaczenie mają też cechy produkcyjne, takie jak:
- Plon,
- Jego rozkład w sezonie,
- Stabilność zbiorów z roku na rok.
Krzewy poszczególnych odmian prezentują się różnorodnie – od wysokich, poprzez średnie, aż po niskie formy, a niektóre z nich tworzą charakterystyczne, rózgowe pędy.
Również wymagania siedliskowe i techniczne aspekty uprawy są zróżnicowane w zależności od odmiany. Przy wyborze gatunków pod uwagę bierze się:
- Mrozoodporność,
- Odporność na szkodniki i choroby,
- Zdolność do wzajemnego zapylania.
Te czynniki mają kluczowe znaczenie dla efektywności plantacji i pozycji na rynku borówkowym.
| Temat | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Odmiany borówki amerykańskiej | Różnią się czasem dojrzewania, okresem zbiorów, wielkością i twardością owoców, smakiem, aromatem, soczystością, strukturą miąższu oraz odpornością po zbiorze. |
| Grupy czasowe owocowania | Wczesne (koniec czerwca – połowa lipca), średnio wczesne (połowa lipca – połowa sierpnia), późne (koniec sierpnia – początek października). |
| Wymagania termiczne | Podział na high chill, mid chill i low chill, zależny od potrzebnej ilości godzin chłodu dla wegetacji. |
| Wczesne odmiany | Przykłady: Duke, Spartan, Earliblue, Toro, Bluejay; cechują się stabilnymi plonami, dobrą mrozoodpornością i wysoką wartością handlową. |
| Średnie odmiany | Przykłady: Bluecrop, Bluegold, Chandler, Toro, Elizabeth; ważne dla produkcji towarowej, obfite plony, dobra jakość owoców i odporność. |
| Późne odmiany | Przykłady: Aurora, Liberty, Elliot, Brigitta; wydłużają sezon zbiorów, owoce jędrne, odporne na choroby, wysoka jakość transportowa. |
| Duke | Wysoka mrozoodporność, obfite plony, duże i jędrne owoce, odporny na przemarzanie, łatwy w uprawie. |
| Bluecrop | Niezawodna odmiana, obfite plony, odporność na suszę i mróz, dobra odporność na choroby, owoce wytrzymują transport i przechowywanie. |
| Aurora i Brigitta | Późne odmiany z długo trwającym okresem zbiorów, owoce soczyste i jędrne, dobra odporność na choroby i transport. |
| Najsłodsze odmiany | Spartan, Calypso, Aurora, Bluecrop – charakteryzują się wysoką słodyczą, intensywnym aromatem i deserowym smakiem. |
| Największe owoce | Odmiana Chandler – owoce 25-35 mm, wyróżniają się dużym rozmiarem i wartościami deserowymi. |
| Najobficiej plonujące odmiany | Bluecrop, Duke, Toro, Chandler, Bluegold, Bonus, Darrow – wysokie i stabilne plony. |
| Najwyższa mrozoodporność | Duke, Bluegold, Spartan, Toro, Patriot, Bluecrop – odporność na niskie temperatury i stabilność plonów. |
| Odmiany dla początkujących | Bluecrop, Duke, Toro – łatwe w uprawie, obficie owocujące, dobrze adaptujące się do warunków. |
| Wymagania glebowe | Kwaśne (pH 3,5-4,5), wilgotne podłoże, dobre nasłonecznienie i regularne nawadnianie. |
| Zapylacze | Sadzenie odmian o podobnych terminach kwitnienia obok siebie (wczesne z wczesnymi, średnie ze średnimi, późne z późnymi), np. Bluecrop zapylany przez Elizabeth, Toro, Rubel. |
| Nowe i nietypowe odmiany | Calypso, Osorno, Aurora, Liberty, Nelson, Legacy, Valor, Titanium, Megas Blue, Cargo, Last Call, Top Shelf, Peachy Blue, Arabella Blue, Selekcje FC11-118, FC12-205 oraz odmiany o różowawym zabarwieniu: Pink Lemonade, Pink Popcorn, Cabernet Splash, Pink Icing, Sweetheart. |
| Wpływ na zdrowie | Bogate w antocyjany, błonnik, witaminy A, C, E, fitoestrogeny; wspomagają wzrok, pamięć, układ sercowo-naczyniowy i odpornościowy, obniżają poziom cholesterolu. |
Jakie Są Główne Grupy Czasowe Owocowania Borówki Amerykańskiej?
Główne okresy owocowania borówki amerykańskiej dzielą się na trzy grupy: odmiany wczesne, średnio wczesne oraz późne. Taki podział pomaga uporządkować czas dojrzewania i ułatwia organizację zbiorów. W Polsce owoce najczęściej dojrzewają w następujących terminach:
- Pod koniec czerwca do połowy lipca – to czas odmian wczesnych,
- Od połowy lipca do połowy sierpnia kwitną średnie warianty,
- Owoce późnych odmian zbieramy między końcem sierpnia a początkiem października.
Dzięki temu rozłożeniu sezon zbiorów jest dłuższy, co sprzyja stabilniejszym plonom i pozwala na lepsze zarządzanie uprawą. To z kolei ułatwia planowanie pracy i zwiększa efektywność produkcji borówki amerykańskiej.
Dodatkowo odmiany można podzielić według wymagań termicznych na high chill, mid chill oraz low chill – kategorie te określają ilość godzin chłodu potrzebną do prawidłowego przebiegu wegetacji. Ten podział jest szczególnie istotny przy doborze krzewów do warunków klimatycznych, zwłaszcza w obliczu rosnących temperatur i zmian pogodowych.
Na te właściwości wpływa także mrozoodporność roślin, czyli odporność na niskie temperatury, co ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa plonów i sukcesu całej uprawy. Właściwe dopasowanie odmian do klimatu pomaga uniknąć strat spowodowanych przez zimowe przymrozki.
Wczesne Odmiany Borówki Amerykańskiej
Wczesne odmiany borówki amerykańskiej dojrzewają zazwyczaj od końca czerwca do połowy lipca, co pozwala na uzyskanie najwcześniejszego plonu i szybką dostawę świeżych owoców na rynek. Do najpopularniejszych należą tu takie szczepy jak duke, spartan, earliblue oraz toro, a w praktyce często pojawia się także bluejay.
Te odmiany zyskały uznanie przede wszystkim dzięki stabilnym plonom i wysokiej wartości handlowej. Jagody znajdą zastosowanie nie tylko jako owoce deserowe, ale także do mrożenia – pod warunkiem, że są jędrne, co pozwala zachować ich jakość po zamrożeniu. Co więcej, wszystkie charakteryzują się dobrą mrozoodpornością, co minimalizuje ryzyko uszkodzeń w chłodniejszych regionach.
Uprawa borówki amerykańskiej wymaga:
- Stanowiska dobrze nasłonecznionego,
- Kwaśnej gleby o pH między 3,5 a 4,5,
- Utrzymania odpowiedniego poziomu kwasowości dla prawidłowego rozwoju roślin oraz uzyskania owoców o doskonałej jakości.
Dlaczego Wczesna Odmiana Duke Cieszy Się Dużym Uznaniem?
Duke zdobył uznanie dzięki połączeniu wyjątkowej mrozoodporności borówki z obfitymi plonami oraz umiarkowaną odpornością na choroby, co pozwala na pewne zbiory nawet w chłodniejszych rejonach.
Wśród wczesnych odmian borówki amerykańskiej wyróżnia się także wyjątkową jakością owoców – są one duże, jasnoniebieskie, a jednocześnie jędrne i twarde.
Dzięki tym właściwościom owoc dobrze znosi zarówno transport, jak i dłuższe przechowywanie czy mrożenie.
Krzew ma wzniesiony, nie zagęszczający się pokrój, co znacznie ułatwia uprawę, przycinanie i zbiór.
Takie cechy pomagają redukować straty w produkcji komercyjnej oraz sprawiają, że nasadzenia sprawdzą się także w ogrodach amatorskich, nawet przy minimalnym zabezpieczeniu na zimę.
Średnie Odmiany Borówki Amerykańskiej
Średnio wczesne odmiany borówki amerykańskiej dojrzewają od połowy lipca do połowy sierpnia, co stanowi główny czas zbioru świeżych owoców na rynku. Ta grupa jest kluczowa dla produkcji towarowej, łącząc stabilne plonowanie z wysoką jakością oraz uniwersalnym zastosowaniem w handlu.
Do średnich odmian zaliczamy między innymi:
- Bluecrop,
- Bluegold,
- Chandler,
- Toro,
- Elizabeth,
- Bonus,
- Patriot,
- Nelson,
- Legacy,
- Oraz rubel.
W praktyce występują także odmiany średnio-późne, które różnią się cechami istotnymi z punktu widzenia sprzedaży i logistyki, takimi jak:
- Wielkość owoców,
- Ich jędrność i twardość, które są kluczowe dla transportu,
- Smak,
- Odporność na mróz,
- Oraz odporność na różne choroby.
Jakie Cechy Wyróżniają Odmianę Bluecrop Wśród Odmian Średnich?
Bluecrop wyróżnia się na tle innych średnio wczesnych odmian borówki amerykańskiej dzięki swojej niezawodności w warunkach polskiej uprawy. Charakteryzuje się obfitymi plonami oraz wysoką odpornością na niskie temperatury i suszę. Dodatkowo, jest wytrzymały na choroby, a jego owoce spokojnie znoszą transport i długie przechowywanie.
Okres dojrzewania trwa około pięciu tygodni, najczęściej od połowy lipca do połowy sierpnia. Ta cecha gwarantuje stabilność zbiorów, co ma istotne znaczenie zarówno dla plantatorów, jak i na potrzeby eksportu.
Jagody są duże, ułożone w długie grona, a ich jędrność i twardość sprzyjają utrzymaniu wysokiej jakości podczas sprzedaży i przewozu.
Smak borówki jest wyrazisty i deserowy, co przekłada się na atrakcyjność produktu na rynku świeżych owoców i sprzyja dobrej sprzedaży.
Późne Odmiany Borówki Amerykańskiej
Późne odmiany borówki amerykańskiej zaczynają dojrzewać pod koniec sierpnia, dzięki czemu sezon zbiorów i owocowania trwa aż do początku października. W ten sposób doskonale uzupełniają lukę po odmianach średnio dojrzewających. Do tej kategorii należą między innymi takie gatunki jak Aurora, Liberty, Elliot oraz Brigitta. W praktyce do późnych odmian zalicza się również klony Nelson, które dojrzewają jeszcze później.
Wybór późnych odmian jest szczególnie korzystny, gdy chcemy przesunąć termin zbiorów, wydłużyć okres sprzedaży i osiągnąć wyższe ceny pod koniec sezonu. Odznaczają się one obfitymi plonami oraz zwiększoną odpornością na choroby i ataki szkodników. Dodatkowo owoce tych odmian cechuje wysoka jakość handlowa – są jędrne, co pozwala na ich bezproblemowy transport i dłuższe przechowywanie.
Niektóre z tych odmian mają dłuższy okres dojrzewania, co powoduje, że zbiory przypadają na chłodniejsze dni sezonu. Takie warunki sprzyjają poprawie jakości owoców oraz gwarantują dłuższą dostępność świeżych borówek na rynku.
Jakie Właściwości Mają Odmiany Późne Takie Jak Brigitta i Aurora?
Aurora i Brigitta to późne odmiany borówki amerykańskiej, które wybiera się przede wszystkim, by przedłużyć sezon zbiorów i zachować wysoką jakość owoców podczas transportu oraz przechowywania.
Odmiana Aurora dojrzewa od końca sierpnia, często utrzymując się aż do końca września lub początku października. Charakteryzuje się dużymi, soczystymi owocami, gwarantuje dobry plon i wyróżnia się silną odpornością na choroby.
W przypadku późnych odmian szczególnie istotne są:
- Wydłużony czas zbioru,
- Możliwie jednorodny termin dojrzewania,
- Długotrwała świeżość owoców,
- Ich jędrność, która zmniejsza ryzyko uszkodzeń podczas chłodniczego transportu.
Aurora słynie przede wszystkim z wyrazistego smaku i sporych, soczystych owoców, natomiast Brigitta jest uprawiana głównie z myślą o rynku świeżych owoców. Tam kluczowe znaczenie mają ich słodycz, rozmiar oraz trwałość.
Dodatkowo ważne jest stabilne i regularne plonowanie w końcowym okresie owocowania.
Jaka Odmiana Borówki Amerykańskiej Spełni Konkretne Oczekiwania?
Wybór odmiany borówki amerykańskiej opiera się na kilku kluczowych aspektach. Bierze się pod uwagę smak – od bardzo słodkich po bardziej intensywne, charakterystyczne owoce, a także wielkość, jędrność i odporność na niskie temperatury oraz choroby. Istotny jest także okres zbioru oraz przeznaczenie owoców – czy na bezpośredni deser, przetwory, mrożonki czy soki.
W branży borówkowej oraz na plantacjach priorytetem jest trwałość oraz możliwość przechowywania i transportu. Te czynniki mają duży wpływ na ograniczenie strat podczas całego procesu logistycznego, a także kształtują wymagania konsumentów i cały rynek borówki amerykańskiej.
Jeśli chodzi o sprzedaż świeżych owoców, ważne są przede wszystkim spore rozmiary, słodycz, intensywny kolor oraz aromat. Z kolei na potrzeby eksportu decydujące znaczenie ma stabilna jakość, jędrność oraz dobra zdolność do przewozu na długie dystanse.
Dla osób uprawiających borówkę amatorsko liczy się przede wszystkim łatwość pielęgnacji, regularność plonów i dostosowanie odmiany do lokalnych warunków, zwłaszcza pod kątem zagrożenia przymrozkami.
Które Odmiany Borówki Amerykańskiej Są Najsłodsze?
Do najsłodszych odmian borówki amerykańskiej należą Spartan, Calypso, Aurora i Bluecrop. Charakteryzują się one nie tylko wysokim poziomem słodyczy, ale także intensywnym aromatem i deserowym smakiem owoców. W sprzedaży świeżych borówek to przede wszystkim ich wyrazisty smak i jakość decydują o popularności.
Spartan wyróżnia się dużymi, pachnącymi owocami o wyraźnej słodyczy. Calypso z kolei zachwyca soczystością i intensywnie słodkim smakiem, co przekłada się na wysokie oceny jego walorów smakowych. Aurora oferuje smak z delikatną kwasowością, która nadaje jej deserowego charakteru, szczególnie pod koniec sezonu. Natomiast Bluecrop cieszy się uznaniem konsumentów dzięki stabilnej jakości i wyjątkowemu smakowi owoców.
Która Odmiana Borówki Wytwarza Największe Owoce?
Największe owoce borówki amerykańskiej wyróżnia Chandler, który słynie z imponujących rozmiarów swoich jagód. Owoce tej odmiany osiągają średnicę około 25-35 mm, co sprawia, że jest ona jedną z najatrakcyjniejszych pod względem wielkości oraz wartości deserowej i handlowej.
Duże jagody spotykamy również u odmian Darrow i Toro, choć zwykle są one trochę mniejsze niż u Chandlera. Przy wyborze gatunku z myślą o dużych owocach warto zwrócić uwagę także na ich jędrność oraz twardość, ponieważ mają one kluczowe znaczenie dla jakości podczas transportu i przechowywania.
W przypadku Chandlera należy pamiętać, że owoce dojrzewają później i zbiór rozciąga się na dłuższy czas, co warto uwzględnić przy planowaniu uprawy.
Które Odmiany Borówki Amerykańskiej Plonują Najobficiej?
Najbardziej obficie owocują odmiany borówki amerykańskiej takie jak: bluecrop, duke, toro, chandler, bluegold, bonus oraz darrow. Charakteryzują się one wysoką wydajnością oraz stabilnym, obfitym zbiorem. Na plantacjach przekłada się to wprost na wielkość plonów i rentowność uprawy, a także wpływa na dostępność borówki na rynku.
- bluecrop uchodzi za niezawodną odmianę, znaną z bogatych zbiorów,
- duke dostarcza obfity, a przede wszystkim wczesny plon,
- toro wyróżnia się połączeniem bardzo dużej wydajności z owocami o imponujących rozmiarach,
- chandler zapewnia długotrwałe i intensywne owocowanie, co pozwala na wydłużenie sezonu zbiorów,
- bluegold, bonus i darrow są wybierane głównie ze względu na wysoką plenność oraz powtarzalność wyników, co jest istotne przy planowaniu produkcji.
Które Odmiany Borówki Wyróżniają Się Najwyższą Mrozoodpornością?
Najwyższą odporność na mróz w polskich warunkach wykazują borówki amerykańskie takie jak duke, bluegold, spartan, toro, patriot oraz bluecrop. Dzięki ich zdolności przetrwania niskich temperatur, ryzyko uszkodzeń pąków zimą jest znacznie mniejsze. To z kolei przekłada się na stabilność upraw i regularne plony.
Szczególnie odmiany duke i patriot często wybierane są na chłodniejsze miejsca, podczas gdy bluecrop łączy mrozoodporność z konsekwentnym owocowaniem. Również bluegold, spartan i toro dobrze radzą sobie z nagłymi spadkami temperatur.
Co więcej, gatunki północne oraz niektóre półwysokie odmiany zwykle odznaczają się wyższą wytrzymałością na mróz. Nie mniej istotna jest również ich odporność na choroby oraz szkodniki, co pomaga ograniczyć straty wynikające z zimowego stresu roślin.
Jaka Odmiana Borówki Sprawdzi Się Dla Początkujących Ogrodników?
Dla osób zaczynających przygodę z ogrodnictwem najprostsze w uprawie odmiany borówki amerykańskiej to Bluecrop, Duke i Toro. Są one niezawodne, obficie owocują i łatwo adaptują się do różnych warunków atmosferycznych, co zmniejsza ryzyko nieudanych zbiorów. To istotny element przy wyborze sadzonek na początek.
Bluecrop wyróżnia się prostotą w pielęgnacji oraz łatwym przycinaniem, które pomaga utrzymać równomierny wzrost krzewu. Duke natomiast zapewnia wczesne zbiory i dobrze radzi sobie w niższych temperaturach. Z kolei Toro zachwyca dużymi owocami oraz wysoką odpornością, a dodatkowo świetnie sprawdza się w donicach na tarasach czy balkonach.
Najważniejsze wymagania glebowe borówki amerykańskiej:
- Kwaśne podłoże,
- Wilgotne podłoże,
- Regularne nawadnianie, zwłaszcza w doniczkach.
Jakie Odmiany Borówki Należy Sadzić Obok Siebie?
Borówka amerykańska osiąga wyższe i bardziej jednolite plony, gdy dochodzi do krzyżowego zapylenia. Dlatego na plantacjach często sadzi się obok siebie dwie lub trzy odmiany kwitnące w podobnym czasie.
Zapylacze borówki mają kluczowe znaczenie dla lepszego zawiązywania owoców – wpływają nie tylko na ich jakość, ale także często na większy rozmiar jagód. To szczególnie ważne na większych plantacjach, gdzie efektywność zapylania przekłada się na wyniki produkcyjne.
Wybór odpowiednich par odmian opiera się przede wszystkim na:
- Pokryciu się okresów kwitnienia,
- Zgodności biologicznej roślin,
- Warunkach, w jakich są uprawiane.
Zapylanie jest najmniej efektywne, gdy poszczególne odmiany kwitną w różnych terminach lub jeśli są rozsiane zbyt daleko od siebie.
W praktyce najczęściej łączy się odmiany o podobnym okresie kwitnienia –
- Wczesne z wczesnymi, na przykład Duke z inną odmianą wczesną,
- Średnie ze średnimi, jak Bluecrop z inną średnią odmianą,
- Oraz późne z późnymi, na przykład Aurora z inną późną.
Dużą rolę w skuteczności zapylania odgrywają pszczoły, zarówno miodne, jak i dzikie gatunki, takie jak pszczoła stolarska, które aktywnie zbierają pyłek i przyczyniają się do lepszego owocowania.
Jakie Są Polecane Zapylacze Dla Odmiany Bluecrop?
Dla odmiany Bluecrop najlepszymi zapylaczami są Elizabeth, Toro oraz Rubel, które kwitną mniej więcej w tym samym czasie, co sprzyja efektywnemu zapylaniu w obrębie tej średniokwitnącej grupy.
Krzyżowe zapylanie zazwyczaj prowadzi do zwiększenia plonu, lepszego wyrównania jagód oraz poprawy jakości owoców borówki. Dodatkowo wpływa ono na stabilność owocowania zarówno na plantacji, jak i w przydomowym ogrodzie.
W praktyce wybór zapylaczy opiera się przede wszystkim na dopasowaniu okresów kwitnienia – na przykład Bluecrop dobrze współgra z innymi odmianami borówki amerykańskiej o zbliżonym terminie kwitnienia – a także na bliskości posadzenia krzewów. Im mniejsza odległość między roślinami, tym częstsze i skuteczniejsze są wizyty zapylających owadów.
Efektywność zapylania wzrasta, gdy podczas kwitnienia aktywne jest kilka gatunków owadów, jak pszczoły miodne czy pszczoła stolarska. Ważne jest także, by w danym segmencie krzewów znajdowały się przynajmniej 2-3 odmiany kompatybilne ze sobą, co dodatkowo wspiera proces zapylania.
Jakie Krzewy Zalicza Się Do Nowych i Nietypowych Odmian Borówki?
Do świeżych i niebanalnych odmian borówki zaliczamy przede wszystkim nowatorskie kreacje hodowlane, które są obecnie testowane na plantacjach i podczas pokazów odmian. Wśród nich znajdują się takie nazwy jak:
- calypso,
- osorno,
- aurora,
- liberty,
- nelson,
- legacy,
- valor,
- titanium,
- megas blue,
- cargo,
- last call,
- top shelf,
- peachy blue,
- arabella blue,
- selekcje fc11-118,
- fc12-205.
Te odmiany wybierane są głównie ze względu na ich wyjątkową trwałość owoców, wydłużony czas przydatności do spożycia, solidną twardość, intensywny aromat oraz wysoką jakość, która sprawdza się na rynku świeżych produktów.
Do grupy „nietypowych” należą również formy o walorach ozdobnych i charakterystycznym, nietypowym dla borówek zabarwieniu. Przykłady to:
- pink lemonade,
- pink popcorn,
- cabernet splash,
- pink icing,
- sweetheart.
Ich odróżnia nie tylko kształt, ale przede wszystkim różowy odcień liści lub owoców, co jest rzadkością wśród borówek.
W praktyce część z tych odmian już trafia do sprzedaży jako nowe borówki amerykańskie dostępne w Polsce, podczas gdy inne nadal przechodzą selekcję i rozwijane są w ramach programów hodowlanych, aby jeszcze bardziej udoskonalić ich cechy.
Jak Spożywanie Borówki Amerykańskiej Oddziałuje Na Zdrowie?
Borówka amerykańska korzystnie wpływa na zdrowie oczu, pamięć, serce oraz układ odpornościowy. Zawiera cenne antocyjany, błonnik, a także witaminy A, C i E oraz fitoestrogeny. Te składniki działają jako silne przeciwutleniacze, które pomagają redukować stres oksydacyjny, mający związek z procesami starzenia i rozwojem chorób cywilizacyjnych.
Poza tym, borówka pozytywnie oddziałuje na profil lipidowy organizmu. Błonnik zawarty w jej owocach przyczynia się do obniżenia poziomu cholesterolu, co wspiera zdrowie układu krążenia i przeciwdziała arteriosklerozie. Dodatkowo pomaga poprawić koncentrację i funkcje poznawcze oraz wspomaga utrzymanie dobrego wzroku.
Jako smaczny owoc, borówka amerykańska łączy walory prozdrowotne z przyjemnością jedzenia, co sprawia, że łatwo można ją wprowadzić do codziennej diety.